Phao Vô Tuyến Chỉ Vị Trí Khẩn Cấp (EPIRB): Cẩm Nang Toàn Diện Và Quy Định Mới Nhất của IMO

Phao vô tuyến chỉ vị trí khẩn cấp (EPIRB) là gì? Cập nhật quy định IMO mới nhất về EPIRB tích hợp AIS và GPS. Hướng dẫn sử dụng và kiểm tra thiết bị an toàn hàng hải bắt buộc này.

Phao vô tuyến chỉ vị trí khẩn cấp (tên tiếng Anh: EPIRB - Emergency Position Indicating Radio Beacon) là thiết bị an toàn sống còn không thể thiếu trên các tàu biển. Trong bối cảnh các quy định hàng hải quốc tế ngày càng thắt chặt, việc hiểu rõ về công nghệ, cách vận hành và các tiêu chuẩn mới nhất của EPIRB là yêu cầu bắt buộc đối với mọi chủ tàu và sĩ quan hàng hải.

Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về EPIRB, công nghệ AIS tích hợp mới và những quy định đăng kiểm quan trọng áp dụng từ năm 2022.

1. Phao vô tuyến chỉ vị trí khẩn cấp (EPIRB) là gì?

Phao vô tuyến chỉ vị trí khẩn cấp (EPIRB) là một thiết bị phát tín hiệu vô tuyến được sử dụng để cảnh báo cho các cơ quan tìm kiếm cứu nạn (SAR) trong trường hợp khẩn cấp như tàu chìm hoặc gặp tai nạn nghiêm trọng trên biển

Thiết bị này hoạt động dựa trên hệ thống vệ tinh quốc tế Cospas-Sarsat. Khi được kích hoạt, EPIRB sẽ phát tín hiệu lên vệ tinh, từ đó chuyển tiếp đến các trạm mặt đất để xác định vị trí tàu bị nạn và điều phối ứng cứu

Các tần số hoạt động chính:

• 406 MHz: Tần số chính dùng để phát tín hiệu cấp cứu lên vệ tinh, mang theo mã nhận dạng duy nhất của tàu

• 121.5 MHz: Tần số phụ dùng làm tín hiệu dẫn đường (homing signal) giúp máy bay hoặc tàu cứu nạn định vị chính xác vị trí phao khi đã tiếp cận khu vực hiện trường

2. Phân loại EPIRB: Bạn cần trang bị loại nào?

Dựa trên cơ chế kích hoạt và công nghệ, EPIRB được chia thành các loại chính sau:

Theo cơ chế kích hoạt:

1. Category I (Tự nổi - Float-free): Được trang bị bộ nhả thủy tĩnh (hydrostatic release unit). Khi tàu chìm ở độ sâu từ 1-4 mét, áp lực nước sẽ kích hoạt bộ nhả, phao tự nổi lên mặt nước và tự động phát tín hiệu

2. Category II (Kích hoạt thủ công): Loại này cần người sử dụng phải kích hoạt bằng tay hoặc phao chỉ hoạt động khi tiếp xúc với nước nhưng không có cơ chế tự nổi khỏi giá đỡ

Theo công nghệ định vị:

• EPIRB truyền thống (Non-GPS): Vị trí được xác định bằng nguyên lý Doppler của vệ tinh, độ chính xác chỉ trong khoảng bán kính 5km (2.7 hải lý) và cần thời gian chờ vệ tinh bay qua

• GPIRB (Tích hợp GPS/GNSS): Tích hợp bộ thu tín hiệu vệ tinh định vị toàn cầu (GNSS). Loại này cung cấp vị trí chính xác tới 100 mét và gửi tọa độ gần như tức thời tới trung tâm cứu nạn

• AIS EPIRB (Công nghệ mới nhất): Ngoài tín hiệu vệ tinh, loại này còn phát tín hiệu AIS (Hệ thống nhận dạng tự động), giúp các tàu bè lân cận nhìn thấy vị trí người bị nạn ngay trên màn hình radar/ECDIS của họ

3. Quy định mới nhất về trang bị EPIRB (Cập nhật từ 1/7/2022)

Đây là nội dung quan trọng nhất mà các chủ tàu cần lưu ý để tránh bị phạt hoặc không qua được đăng kiểm.

Theo Nghị quyết MSC.471(101) của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), các tàu chạy tuyến quốc tế khi lắp đặt mới EPIRB từ ngày 01/07/2022 phải tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật cao hơn. Cụ thể, thiết bị EPIRB mới bắt buộc phải tích hợp 3 tính năng:

1. AIS (Automatic Identification System): Giúp tàu thuyền gần đó nhận diện và hỗ trợ cứu nạn nhanh chóng mà không cần chờ thông tin từ vệ tinh

2. GNSS (Global Navigation Satellite System): Bắt buộc phải có định vị vệ tinh (GPS, Galileo, Glonass...) để đảm bảo độ chính xác vị trí cao nhất

3. RLS (Return Link Service - Dịch vụ phản hồi): Đây là tính năng đột phá giúp người bị nạn nhận được tín hiệu phản hồi (thường là đèn báo trên phao) xác nhận rằng: "Tín hiệu cấp cứu của bạn đã được nhận, hãy yên tâm chờ cứu hộ"

4. Tại sao nên sử dụng EPIRB tích hợp GPS và AIS?

Dữ liệu thực tế từ các vụ tai nạn cho thấy sự khác biệt sống còn giữa các loại phao:

• Tốc độ: EPIRB có GPS giúp vệ tinh địa tĩnh (GEOSAR) phát hiện vị trí gần như tức thời. Trong khi đó, phao không có GPS có thể mất tới hàng giờ để vệ tinh quỹ đạo thấp (LEOSAR) tính toán vị trí bằng Doppler

• Độ chính xác: Sai số của phao có GPS chỉ là 100m, so với 5km của phao thường. Trong điều kiện biển động hoặc đêm tối, sự chênh lệch này quyết định việc cứu hộ thành công hay thất bại

• Hỗ trợ tại chỗ: Tính năng AIS trên các phao đời mới giúp các tàu hàng đi ngang qua có thể tham gia cứu nạn ngay lập tức thay vì chỉ chờ đợi lực lượng SAR chuyên nghiệp

5. Hướng dẫn kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ

Để đảm bảo phao vô tuyến chỉ vị trí khẩn cấp hoạt động tốt khi sự cố xảy ra (tránh trường hợp đáng tiếc như vụ tàu Vinalines Queen), quy trình kiểm tra định kỳ là bắt buộc

Quy trình kiểm tra hàng năm (Annual Test):

1. Kiểm tra ngoại quan: Vỏ phao không nứt vỡ, dây buộc được xếp gọn gàng, không buộc chặt vào tàu (để phao có thể tự nổi)

2. Tự kiểm tra (Self-test): Kích hoạt chế độ Self-test (thường là giữ nút Test). Đảm bảo đèn báo và còi hoạt động. Tuyệt đối không kích hoạt nút ON gạt sang vị trí phát thật

3. Kiểm tra pin và bộ nhả thủy tĩnh: Pin thường có hạn sử dụng (thường là 5 năm) và phải thay thế bởi đơn vị được ủy quyền trước ngày hết hạn

4. Kiểm tra thông tin đăng ký: Mã nhận dạng 15 Hex ID trên phao phải trùng khớp với giấy phép sử dụng đài tàu và thông tin đã đăng ký với Trung tâm điều phối cứu nạn

6. Cảnh báo về kích hoạt EPIRB ngoài ý muốn

Theo thống kê, có tới 96% các cảnh báo từ EPIRB là báo động giả, gây lãng phí nguồn lực cứu hộ nghiêm trọng

Nguyên nhân thường gặp:

• Thao tác sai khi vệ sinh hoặc di chuyển phao.

• Bảo quản không đúng cách (để phao tự nổi bị ướt hoặc rơi khỏi giá đỡ).

Cách xử lý: Nếu bạn vô tình kích hoạt EPIRB, hãy ngay lập tức liên hệ với Trung tâm Điều phối Cứu nạn Hàng hải (MRCC) hoặc đài duyên hải gần nhất để thông báo hủy báo động giả. Đừng chỉ tắt phao và im lặng, vì lực lượng cứu hộ có thể đã được triển khai

Kết luận

Việc trang bị phao vô tuyến chỉ vị trí khẩn cấp (EPIRB) đạt chuẩn không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn là "lá bùa hộ mệnh" cho tính mạng của toàn bộ thuyền viên. Với các quy định mới từ năm 2022, các chủ tàu nên ưu tiên nâng cấp lên dòng AIS EPIRB có tích hợp GNSS và RLS để đảm bảo khả năng được cứu sống cao nhất trong mọi tình huống.

Hãy kiểm tra hạn sử dụng và tình trạng kỹ thuật của EPIRB trên tàu của bạn ngay hôm nay!

Tìm kiếm

Bài viết mới

Phao EPIRB- Phao Vô Tuyến AIS EPIRB Hot Sales 2025

14-11-2025