Trong vận hành tàu biển viễn dương, la bàn con quay-Gyrocompass, không chỉ là một thiết bị dẫn hướng.
Nó là “trái tim định hướng” của toàn bộ hệ thống cầu tàu: Radar, ECDIS, Autopilot, Dynamic Positioning, IBS…

Vì vậy, khi nói đến la bàn sợi quang (Fiber Optic Gyrocompass – FOG), câu hỏi quan trọng không phải là:

“Thiết bị này giá bao nhiêu?”

Mà là :

“Thiết bị này có được đăng kiểm quốc tế phê duyệt hay không – và đã vượt qua những bài kiểm tra nào?”

1. Type Approval – không phải giấy tờ hình thức

Các tổ chức đăng kiểm hàng đầu thế giới như DNV, ABS, ClassNK, CCS không “cấp chứng nhận cho có”.

Chứng nhận Type Approval chỉ được cấp khi thiết bị tuân thủ nghiêm ngặt:

• Quy định của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO)

• Các tiêu chuẩn kỹ thuật ISO / IEC

• Các thử nghiệm môi trường và vận hành sát với điều kiện thực tế trên tàu

Nói cách khác:

Có Type Approval = đã vượt qua hàng loạt bài kiểm tra khắt khe hơn cả điều kiện khai thác bình thường.

2. Nhóm tiêu chí quan trọng nhất: Hiệu suất & độ chính xác dẫn hướng

✔ Tuân thủ IMO Res. A.424(XI) – cho tàu biển thông thường

Đây là tiêu chuẩn cốt lõi cho gyrocompass hàng hải, quy định:

• Sai số hướng tối đa cho phép

  Thông thường ≤ ±0.75° × sec(vĩ độ)

• Độ ổn định khi tàu lắc, quay, đổi hướng

• Khả năng tự tìm Bắc (North-seeking)

• Thời gian ổn định sau khi khởi động

Với FOG, việc đạt được tiêu chuẩn này không hề dễ, vì:

• Không có bánh đà quay cơ khí

• Hoạt động hoàn toàn dựa trên hiệu ứng Sagnac của sợi quang

 Nếu không được thiết kế và hiệu chỉnh chuẩn, sai số sẽ tăng nhanh theo thời gian.

• IMO Res. A.821(19) – cho tàu cao tốc (HSC)

Với tàu cao tốc, tàu dịch vụ dầu khí, tàu quân sự:

• Gia tốc lớn

• Rung động mạnh

• Chuyển hướng liên tục

Tiêu chuẩn A.821(19) yêu cầu FOG:

• Duy trì độ chính xác trong điều kiện động lực học khắc nghiệt

• Không “trôi hướng” khi tăng giảm tốc nhanh

Đây là lý do không phải FOG nào cũng dùng được cho tàu HSC, dù cùng là la bàn quang.

• Chỉ báo tốc độ quay (Rate of Turn – ROT)

Nếu FOG cung cấp dữ liệu ROT, thiết bị phải đạt:

• IMO Res. A.526(13)

• ISO 20672

Các yêu cầu chính:

• Độ trễ cực thấp

• Độ chính xác cao

• Dữ liệu ổn định cho Autopilot và Radar ARPA

• ROT kém = Autopilot phản ứng sai = tàu đánh lái không mượt, hao nhiên liệu, tăng rủi ro.

3. Kiểm tra môi trường – thứ mà “thiết bị giá rẻ” hay bỏ qua

FOG được đánh giá theo IEC 60945 – tiêu chuẩn dành riêng cho thiết bị hàng hải.

+ Nhiệt độ

• Hoạt động ổn định từ -20°C đến +55°C

• Không sai lệch khi thay đổi nhiệt đột ngột

+ Rung động & sốc

• Chịu rung liên tục trong nhiều năm

• Không mất tín hiệu khi tàu va sóng, va chạm nhẹ

• Đặc biệt quan trọng với tàu quân sự, tàu dầu khí

+ Nhiễu điện từ (EMC)

• Không gây nhiễu Radar, VHF, GPS

• Không bị ảnh hưởng bởi máy phát, động cơ, inverter

+ Cấp bảo vệ vỏ (IP Grade)

• Display unit, sensor unit phải đạt cấp bảo vệ phù hợp

• Đảm bảo an toàn trong môi trường ẩm, mặn

• Đây là lý do FOG có Type Approval thường bền hơn rất nhiều so với thiết bị “commercial grade”.

4. Kiểm thử kỹ thuật theo ISO – đo lường bằng số liệu, không cảm tính

+ ISO 8728 – cho gyrocompass hàng hải

• Đo sai số hướng tĩnh

• Sai số khi tàu quay

• Thời gian ổn định (settling time)

• Độ trôi theo thời gian

+ ISO 16328 – cho tàu cao tốc

• Kiểm tra trong điều kiện gia tốc lớn

• Đảm bảo dữ liệu không “nhảy” hoặc mất ổn định. Những bài test này không thể làm qua loa – phải có phòng thí nghiệm chuyên dụng.

5. Giao diện & cảnh báo – để FOG không “đứng một mình”

+ Chuẩn giao tiếp IEC 61162 (NMEA 0183)

FOG phải xuất dữ liệu:

• HDT, THS →Đưa đến Radar, ECDIS

• ROT → Đưa đến Autopilot, DP

+ Bridge Alert Management (BAM)

Tuân thủ:

• IMO MSC.302(87)

• IEC 62923-1/-2

FOG phải:

• Phát hiện lỗi nội bộ

• Cảnh báo mất nguồn, mất tín hiệu

• Gửi cảnh báo lên hệ thống cầu tàu trung tâm

 Điều này giúp sĩ quan trực ca không bỏ sót sự cố, đặc biệt trong điều kiện khai thác liên tục.

6. An toàn lắp đặt – chi tiết nhỏ nhưng ảnh hưởng lớn

• Compass Safe Distance:
  FOG không được gây nhiễu la bàn từ

• Nguồn điện dự phòng AC/DC

• Cảnh báo khi mất nguồn chính

Kết luận: Type Approval không làm FOG đắt hơn – mà làm rủi ro rẻ đi

Khi một FOG Compass có Type Approval của DNV, ABS, NK hay CCS, điều đó có nghĩa:

• Thiết bị đã được kiểm chứng về độ chính xác

• Đã vượt qua thử nghiệm môi trường biển khắc nghiệt

• Đã sẵn sàng tích hợp vào IBS hiện đại

• Và quan trọng nhất: giảm rủi ro vận hành trong suốt vòng đời tàu

Trong hàng hải:

Thiết bị rẻ nhất là thiết bị không gây sự cố.
Thiết bị đắt nhất là thiết bị làm tàu phải dừng.

FOG đạt Type Approval không chỉ là một lựa chọn kỹ thuật – mà là một quyết định quản trị rủi ro thông minh của chủ tàu.

Xem thêm về La bàn Quang : Link 

Nếu Quý vị cần thêm thông tin, xin liên hệ chúng tôi theo sdt (Zalo) : 0865.085.436